بررسی انواع برنامه ریزی طرح های جامع شهری- قسمت 4

Compliance theme with hand pressing a button

      1. علل عدم تحقق اهداف برنامه ريزي و طراحي شهري در ايران

  • نتايج بررسي طرحهاي شهري در ايران نشانگر آن است كه به طور عمده، عدم تحقق اهداف برنامه ريزي وطراحي شهري در ايران بر پنج محور عمده استوار است:
    يك – عدم امكان پيش بيني هاي صحيح (به ويژه در بخشهاي اقتصادي و اجتماعي).
    دو – عدم توجه بر چگونگي تأمين مالي و بازتابهاي اقتصادي طرح.
    سه – بي توجهي به نقش مردم و خواستهاي آنها در شكل گيري طرح.
    چهار – عوامل كالبدي مؤثر (در عدم تحقق طرحهاي شهري).
    پنج – برنامه ريزي غير واقع گرا و صلب.

        1. امكان ناپذيري پيش بيني ها (به ويژه در بخشهاي اقتصادي – اجتماعي) :

    تجربه برنامه ريزي در جهان به طور اعم و در كشورهاي سوسياليستي به طور اخص به اثبات رسانده است كه امكان پيش بيني هاي دراز مدت براي اجزاء متنوع حيات اجتماعي يك كشور وجود ندارد. نياز به استفاده از ميليارد ها شاخص كه امكان جمع آوري صحيح و به هنگام آنها – اگر نه غير ممكن – بسيار مشكل است از يك سو و عدم توانايي (محاسباتي) حتي با پيشرفته ترين كامپيوترها – براي مدل سازي بهينه آنها از سوي ديگر و بالاخره حضور عوامل گوناگوني كه به صورت اتفاقي يا حدوثي وجود خود را تحميل مي كنند به علاوه عوامل كيفي، باعث مي شود كه پيش بيني جامع و مانع براي دراز مدت ناممكن گردد.
    هنوز در علوم اقتصادي – اجتماعي يا انساني و در نتيجه در برنامه ريزي فضايي، دستگاههاي رياضي و محاسباتي پيچيده اي كه همچون نسبيت انيشتن بتواند كل و جزء، را با هم شناسايي كند به وجود نيامده است در عين حال در علوم اجتماعي نيز اين عدم قطعيت ، همچون فيزيك كوانتوم، وجود دارد كه دقت بر روي شناخت يك وجه از موجوديت پديده شناخت وجوه ديگر آن را غيرممكن مي سازد. يعني تمايل به پيش بيني تمام اجزاء حيات يك شهر براي مدتي طولاني، حتي الامكان پيش بيني هاي كلي براي آن را نيز از بين مي برد.
    اين اشكال روش شناسي در شرح خدمات طرح هاي جامع ايران وجود داشته است. در اين شرح خدمات از مشاوران خواسته مي شود كه براي انبوهي از شاخص ها چون وضع توليد در بخشهاي مختلف اقتصادي، انواع حرفه ها و خدمات لازم، گروه هاي شغلي، گروه هاي فعاليت اقتصادي، گروه هاي سني، گروه هاي درآمدي، انواع درآمد و … پيش بيني دراز مدت داشته باشند و در نتيج مشاوران بعد از مطالعاتي تفصيلي در مورد وضع موجود شهرها در موارد ذكر شده، بدون نتيجه گيري به تهيه نقشه كاربري زمين با معيارهاي كلاسيك شهرسازي و معمولا بر مبناي پيش بيني جمعيت مي پردازند. اما علاوه بر اين نقص در روش شناسي مسايل ديگري در عدم تحقق پيش بيني هاي اقتصادي يا جمعيتي شهرها، وجود دارد. تفاوتهاي فاحشي در مورد پيش بيني ها چه از جنبه اقتصادي و چه جمعيتي وجود دارد و همان طور كه خواهيم ديد در بعضي از مواردي كه اين پيش بيني ها نزديك به واقعيت از آب درآمده، در واقع اشتباهات محاسباتي موجب آن گشته است. البته در مواردي خاص پيش بيني هاي انجام گرفته به دلايلي كه مي تواند الگويي براي برنامه ريزي جامع صحيح شهري باشد، از صحت برخوردار بوده است.