فایل دانشگاهی – بررسی انواع برنامه ریزی طرح های جامع شهری- قسمت 6

  1. عوامل كالبدي مؤثر (در عدم تحقق طرح هاي جامع شهري)

برنامه ريزي صلب و خشك طرحهاي شهري در ارتباط با ساختارهاي كالبدي شهر نيز فاقد انعطاف است و در نتيجه در بسياري موارد در اثر مقاومت اين ساختارها (مشکلات اجتماعی) طرح ناچار به پذيرش شكست خواهد بود. ذيلا چند نمونه از اين گونه رفتارهاي ناهنجار در ارتباط با ساختارهاي كالبدي آورده ميشود.

      1. عدم توجه به خواست ها و نقش مردم در شكل گيري شهر

با شروع عصر صنعت و هجوم گروه كثيري از روستاييان به شهرها و در نتيجه رشد فوق العاده جمعيت، نظام شهري رايج در هم شكست و اغتشاش و بي نظمي بر شهر حاكم شد. منشور آتن در اين مورد مي گويد:
فرارسيدن عصر ماشين، باعث دگرگوني تفصيلي در رفتار انساني، در طريقه پخش و توزيع آنها در سرزمين ها و همچون در اقدام هاي آنها شده است.گرايش لجام گسيخته به متمركز شدن در شهرها از سرعت ماشين كمك مي گيرد. اين تكامل تهاجمي هيچ گاه سابقه نداشته و در نتيجه هرج و مرج به شهرها راه يافته است .
با اين تفكر شهرسازي معاصر كه معتقد بود نظم موجود در شهرهاي پيش از صنعت به علت هرج و مرج ناشي از توسعه لجام گسيخته عصر صنعت درهم ريخته است، براي بازيافتن نظم شهري از دست رفته دست به عمل زد و برنامه ريزي شهري را تدوين نبود كه قصد داشت تمام و كمال شهر را نظام بخشد و در اختيار گيرد.كوشش براي برنامه ريزي كامل كه عمده ترين ويژگي شهرسازي معاصر است به دو قسمت عمده با شكست مواجه شده است.
اولين عامل، بي توجهي به اين مطالب است كه اصولا برنامه ريزي كامل شهري ممكن نيست
دومين عامل كه شهرسازي مدرن را با شكست مواجه ساخت، عدم توجه به اساسي ترين اصل در شكل گيري شهرهاي (مناسب زيست) دوران ماقبل صنعت است.در اين شهرها نظم حاصل، ناشي از برنامه ريزي مدون قبلي نيست، بلكه حاصل شكل متكاملي از دخالت شهروندان در شكل گيري شهر است كه در محدوده مجموعه اي از سنن و رسوم – كه به مثابه راهبردهاي اساسي و استخوانبندي شهري است – عمل مي نمايد.
اصولي مانند احترام به حقوق ديگران، رعايت امكان پذيري توسعه گذرها، رعايت عرض هاي مناسب هر بخش از معابر، توجه به لزوم حركت آب و احيانا فاضلاب و …

      1. تراكم ساختماني ثابت

در طرحهاي شهري در پي يك سلسله برآورد – با تعيين تراكم جمعيتي و سطح هر بخش شهري در نهايت تراكم ساختماني خاصي براي هر يك از بخشها تعيين مي شود و اين تراكم فارغ از ويژگي تفكيكي هاي مختلف براي تمامي آنها لازم الاجرا اعلام مي شود. بررسي تراكم ساختماني در شهرهاي ارزشمند قديمي نشان مي دهد كه تراكم ساختماني هر زمين با توجه به عوامل ديگري شكل مي گرفته است كه ذيلا به برخي از آنها اشاره مي شود:
يك – تراكم ساختماني از شكل زمين تبعيت مي كرده است.
دو – تراكم ساختماني كاملا در ارتباط با مباحث اقتصادي قرار داشته قيمت زمين و احداث بنا در آن نقش اساسي داشته است.
سه – تراكم ساختمان از مسايل اقليمي تأثير مي پذيرفته است.
چهار – ويژگيهاي متفاوت شهروندان در بخشهاي مختلف شهر و در زمانهاي مختلف بر تراكم ساختماني مؤثر بوده است.